Stres a wypalenie zawodowe

Coraz częściej mówi się o wypaleniu zawodowym, ale nadal mamy wrażenie, że traktuje się je zbyt mało poważnie. Czym jest i jaki ma wpływ na nasze zdrowie pisze nasza psycholog i terapeutka Katarzyna Zagożdżon.

Jedną z poważniejszych chorób cywilizacyjnych naszych czasów jest stres. Szybkie
tempo życia, codzienne wymagania, oczekiwania w życiu zawodowym i próby pogodzenia
ich z życiem osobistym sprawiają, że coraz trudniej jest nam uporać się z obowiązkami i
osiągnąć wewnętrzny spokój.

Stres jest naturalną reakcją organizmu na różne nieprzewidziane i negatywne
sytuacje w życiu. Lęk i stres to mechanizmy obronne, które pozwalają przystosować się do
trudnych sytuacji. W umiarkowanym nasileniu mobilizują organizm do działania i pomagają
podejmować decyzje tak by jak najlepiej reagować na zagrożenia czy rozwiązywać problemy.

Zarówno krótkotrwały, jak i chroniczny stres powoduje zwiększenie poziomu kortyzolu,
czyli hormonu negatywnie wpływającego na samopoczucie. Najczęstszym objawem
nasilonego stresu są różnego rodzaju bóle głowy spowodowane nadmiernym wydzielaniem
adrenaliny. W niektórych przypadkach stres może dawać objawy fizyczne takie jak np.
drżenie rąk, kołatanie serca, poczucie lęku, nerwowość. Stan przewlekłego napięcia
wyczerpuje organizm, a tym samym osłabia odporność i wpływa na koncentrację, pamięć,
jakość snu, a także relacje międzyludzkie.

Stres staje się problemem wtedy, gdy nie ustępuje po zakończeniu stresującej sytuacji
lub towarzyszy niemal nieustannie. Problemy zdrowia psychicznego, takie jak depresja, stają
się coraz częstsze zarówno wśród dorosłych, jak i młodzieży.

Jedną z przyczyn długotrwałego stresu może być wypalenie zawodowe (W najnowszej wersji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-11), zdefiniowane jako zespół będący wynikiem przewlekłego stresu w miejscu pracy, z którym nie udało się skutecznie poradzić.

W naszym społeczeństwie panuje przekonanie, że normą jest to, iż praca jest
stresująca i że trzeba się z tym pogodzić, bo po prostu „tak już jest”. Często z obawy przed
zmianą i brakiem pewności, że inny wybór byłby lepszy, mamy trudność z przyznaniem przed
samym sobą, że dana praca czy zawód nam nie służy lub nie jest tym, co chcemy robić.
Czasami też nie wiemy co innego moglibyśmy robić zawodowo, co dawałoby godne zarobki i
było dla nas źródłem satysfakcji, a to potęguje odczucie lęku.

Utknięcie w takim punkcie nasila objawy wypalenia zawodowego. Pracownik
doświadcza konfliktu wewnętrznego – z jednej strony chodzenie do nielubianej pracy
wyczerpuje go i stresuje, a z drugiej pojawia się lęk przed jakąkolwiek zmianą.

Wypalenie zawodowe narasta powoli i stopniowo, ponieważ nie jest konsekwencją
jednorazowego, traumatycznego wydarzenia, jak ma to miejsce w przypadku kryzysu
psychicznego. Jest wynikiem utrzymującego się, przewlekłego stresu o dużym nasileniu.
Wypaleniu zawodowemu mogą towarzyszyć i często tak jest – dolegliwości somatyczne takie
jak: bóle głowy, brzucha, mięśni, kołatanie serca, ucisk w klatce piersiowej, nudności,
wymioty. Może występować także bezsenność czy zaburzenia rytmu snu.

W przypadku zauważenia u siebie objawów tj. wyczerpanie emocjonalne,
utrzymująca się niechęć do pracy z negatywną postawą wobec współpracowników, klientów,
czy umniejszanie własnych sukcesów zawodowych i brak wiary we własne możliwości –
dobrze jest poszukać specjalistycznej pomocy. Warto w procesie zmiany zawodowej sięgnąć
po profesjonalne wsparcie psychologa, psychoterapeuty, psychiatry, doradcy zawodowego.
Udział w sesjach psychoterapii dla osób dotkniętych wypaleniem zawodowym jest okazją by
dotrzeć do źródeł problemów i zacząć pracować nad zmianą. Same zmiany zazwyczaj są
dobre, jednak zanim je wprowadzimy, wymagają od nas zaangażowania w działania i
pokonania lęku, dlatego tak cenne jest wsparcie drugiego człowieka.

Jeśli zmagasz się z lękiem lub przewlekłym stresem, psychoterapeuta może być
wsparciem w nazwaniu i zrozumieniu tego, co się z Tobą dzieje. Jeśli stres towarzyszy Ci
przez większą część dnia, a napięcie nie ustępuje pomimo odpoczynku, możesz skorzystać
z profesjonalnej pomocy. I nie są to gotowe rozwiązania, ale spotkania po których lepiej
zrozumiesz siebie. Dzięki rozmowie i analizie sytuacji zyskujesz nową perspektywę i uczysz
się rozpoznawać, co naprawdę wywołuje stres lub lęk, a następnie jak zmieniać sposób
myślenia, który mógł te reakcje nasilać. Z czasem zaczynasz działać spokojniej, z większą
świadomością i poczuciem sprawczości – mówi nasza psycholog Katarzyna Zagożdżon.